Belirli bir dönem içerisinde verdiğimiz emeğin karşılığı olarak işveren tarafından verilen ücrete maaş denir. Maaşlar sektörden sektöre, yapılan işin kalifikasyonuna, emeğin büyüklüğüne, beklentilerin karşılanmasına vb birçok koşula bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Bu sebepleri çoğaltabiliriz.
Araştırmalarda en çok da “maaşın çalışanın yaşam giderlerini karşılayabilecek düzeyin üzerinde olmalı” diyen bir makale gözüme çarptı. Asgari ücret bahse konu dahi değildi. Yapılan araştırmalar maaşların düşük tutulmasının işsizliği artırdığına dair bir yaklaşımı bile paylaşıyordu. Çarpıcı gelen diğer sonuçları aşağıda paylaşıyorum.
R. Lynn Hannan’nın (The Combined Effect of Wages and Firm Profit on Employee Effort) makalesine konu olduğu üzere eğer şirketler karları nispetinde çalışanlarına zam yapması halinde, çalışanların beklenen çalışma performansı ile karşılık verdiğini dile getirmiş. Aynı zamanda eğer şirketlerin kar artış oranlarından daha fazla bir zam yapması halinde çalışan performanslarının artışına katkı sağlayacağı; tersinde ise maaşları yüksek dahi olsa performanslarının beklenenden daha da azalacağını göstermiş.
Benim bir dönem tecrübe ettiğim kurumsal yönetim üzerine bir makalede ( THE RELATIONSHIP BETWEEN CORPORATE GOVERNANCE, EMPLOYEE SALARIES, SALARY GAPS AND FINANCIAL PERFORMANCE, Ming-Chuan Wang, Shen-Yuan Chen and Shih-Wei Hung) ise şu ifadeler yer alıyor:
Daha iyi kurumsal yönetime sahip firmaların önemli ölçüde daha yüksek çalışan maaşları ödediğini; daha yüksek çalışan maaşları ödeyen firmaların da önemli ölçüde daha iyi şirket değeri ve finansal performansına sahip olduğunu buldu.
Başka bir araştırma;
Maaşların ve teşviklerin çalışanların davranış kalıplarını belirlediğini söylüyor. (Baker, 1982)
Bir diğeri ise aşağıdaki ifadelere yer vermiş;
Teşvikli maaş politikasının çalışan üretkenliğini artırdığını ve dolayısıyla şirket karlılıklarını artırdığını söylüyor. Dahası şirket performansı ile yönetici olmayan çalışanların toplam maaşı arasında pozitif bir korelasyon olduğunu belirtmişler. Ayrıca sabit maaşlar ile şirket performansı arasında negatif bir korelasyon ve değişken maaşlar ile şirket performansı arasında pozitif bir korelasyon keşfetmişler. (Lazear, 2000)
Çin’de yapılan bir diğer araştırmada kamu iktisadi kurumlarında çalışanların maaşlarının artırılması performans üzerinde bir etkisi olmadığını ifade etmiş. Bu da ilginç. Kamu heryerde aynı!
Özet olarak şirket kültürleri oluşmayan şirketlerde çalışan davranış kalıplarını değiştirmekte yüksek maaş yaklaşımı uygulanabilir. Bunun yanında yüksek maaş uygulamaları ile üretkenlikler artarken, çalışanın ek bir motivasyona ihtiyaç duymaksızın sürdürülebilir performansını artıracağını görülmüş. Yüksek maaşların IK politikasına destek olarak çalışan devir oranlarını azaltacağını ifade edebiliriz. Bunun yanında baz maaşların yanında şirket kar oranları ile alacakları yüksek miktarlı prim uygulamaları da tavsiye edilmiş. Kar oranı artışından daha yüksek oranda maaş artışları uygulayan şirketlerin çalışanlarının, bunu bilmeleri halinde sonraki yıl performanslarını daha da artırdığı görülmüş. Düşük maaşlar verimliliği de azalttığı çalışmalarda belirtilmiş.
Sonuç olarak yüksek maaş politikası şirketlerin karlılığına doğrudan pozitif etki ediyorken, artan maaş bütçesi yükü ile karlılığını azaltıp veyahut zarara götürüyorsa bu şirketin maaş politikasının hatasına değil daha yapısal bir soruna işaret ettiği anlaşılıyor.
Leave a Comment