Avrupa’da siyasi dönüşümü bir süredir yakından izliyoruz. Avusturya’da aşırı sağcılar önde. Hollanda’da kontrol altında tutulmaya çalışılan yine aşırı sağcılar güçlü liderliklerine devam ediyor. Macaristan zaten bildiğimiz gibi. AB ile tamamen zıt politikalar üretiyor. Fransa’da her seçimde acaba bu defa Macron gidiyor mu diyoruz. İtalya’da zaten aşırı sağın parti ile birlikte Meloni iktadar oldu. İsveç’te de aşırı sağ yükselmeye devam ediyor. Sanırım bu trendden kendini kurtaran tek ülke AB’nin sarsılmaya başladığı daha önceden öngören İngiltere oldu. Çok geçmeden o da bu trene katılır sanıyorum.
“Almanya’da diğer ülkelere ne zaman katılacak acaba?” sorusunu sorarken kendime, Zafer Meşe’nin makalesi ile karşılaştım. Onun kısa bir özetini paylaşmak istedim.
Almanya, II. Dünya Savaşı sonrasında inşa edilen parlamenter demokrasi modeliyle uzun süre istikrarlı bir siyasal sistem olarak öne çıksa da, son yıllarda parti sisteminde belirgin bir erozyon gözlemlenmektedir. 2024 eyalet seçimlerinin ortaya koyduğu siyasal dengeler, 2025 genel seçimleri öncesinde Almanya’nın siyasal geleceğine dair önemli ipuçları sunmaktadır.
Parti Sisteminde Dönüşüm
Almanya’nın siyasi partileri, uzun yıllar boyunca Lipset ve Rokkan’ın “toplumsal bölünme çizgileri” modeline uygun olarak sınıf, din ve bölgesel farklılıklara dayanan bir istikrar sergilemiştir. Ancak Soğuk Savaşı’n sona ermesi, Almanya’nın birleşmesi ve küreselleşme gibi faktörler, geleneksel parti sisteminin temellerini sarsmış ve yeni siyasi aktörlerin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır.
Erozyonun Nedenleri
SPD’nin 2003 yılında hayata geçirdiği Hartz IV reformları, sol seçmen nezdinde sosyal demokrat politikaların güvenilirliğini zedelemiş, 2008 küresel ekonomik krizinin yarattığı sosyoekonomik belirsizlikler ve 2015 göç krizinin tetiklediği kültürel kutuplaşma, popülist partilerin yükseldiği bir zemin oluşturmuştur. Sartori’nin “aşırı uçlar” teorisi çerçevesinde AfD gibi sağ popülist partiler, sistem dışı hissettirilen seçmen kitlelerini kendilerine çekerek siyasi parçalanmayı hızlandırmıştır.
2024 Eyalet Seçimleri ve Sahra Wagenknecht Hareketi
Saksonya, Türingen ve Brandenburg’daki 2024 eyalet seçimleri, Almanya’daki siyasal dönüşümü gözler önüne sermiştir. Sol Parti’den ayrılan Sahra Wagenknecht’in kurduğu Bündnis Sahra Wagenknecht (BSW), ekonomik eşitsizlikleri ve ulusal egemenlik kaygılarını merkeze alan bir popülist sol söylemle önemli bir seçmen desteği elde etmiştir. Laclau’nun “popülist liderlik” teorisine göre, Wagenknecht’in elit karşıtı retoriği ve milliyetçi sol stratejisi, geleneksel partilere olan güven kaybının bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır.
2025 Genel Seçimleri İçin Olası Senaryolar
Almanya’daki parti sisteminin giderek daha fazla parçalanması, 2025 genel seçimlerinde koalisyon kurma sürecinin daha da karmaşıklaşacağına işaret etmektedir. AfD’nin sağ popülist bir çizgide yükselmeye devam etmesi ve BSW’nin SPD ve Yeşiller gibi partilerden oy alması, geleneksel siyasi yapının çözülmesini hızlandırabilir. Lijphart’ın “konsensüs demokrasisi” modeli, Almanya’nın çoğulcu siyasal sisteminin uzlaşı mekanizmalarıyla yönetilebileceğini öngörse de, mevcut durum bu sürecin daha da zorlu hale geleceğini göstermektedir.
Sonuç
Almanya’nın parti sistemindeki değişim, ekonomik ve toplumsal dinamiklerin siyaset üzerindeki etkisini gösteren çarpıcı bir örnektir. Parti sisteminin parçalanması, koalisyon hükümetlerini daha kırılgan hale getirirken, popülist partilerin yükselişi Almanya’nın Avrupa ve küresel siyaset çizgisini de etkileyebilir. 2025 seçimleri, Almanya’nın siyasal geleceğine dair kritik bir eşik olacaktır.
Yazının tamamına aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz:
https://kriterdergi.com/dosya-avrupa/alman-parti-sisteminin-donusumu-istikrardan-erozyona
Ekonomik sorunlar ile göçün ülkelerin dönüşümüne ne kadar hızlı ettiği görülüyor. Ülkemizde kontrol altında tutulmaya çalışılsada aşırı sağ olarak nitelendirilebilecek partiler güç toplamaya devam ediyor…